Lokomotywa wąskotorowa serii Lyd1


GALERIA - KLIKNIJ ŻEBY WEJŚĆ


Pod koniec lat 50 ubiegłego wieku zaprzestano w Polsce budowy parowozów wąskotorowych, a jedynymi produkowanymi wąskotorowymi lokomotywami spalinowymi były lokomotywy Wls40. Ponieważ jasnym było że istniejące jeszcze parowozy, oraz zbyt słabe lokomotywy Wls40 nie są na długą mete w stanie sprostać rosnącym potrzebom zarówno PKP a o przemyśle nie wspominając, Chorzowski Fablok mający dobre doświadczenie przy budowie normalnotorowych lokomotyw Ls75 i Ls150 podjął się zaprojektowania lokomotyw wąskotorowych średniej mocy. W ten sposób powstał projekt lokomotywy Wls150. Przy projektowaniu wykorzystano nie tylko doświadczenie zdobyte przy budowie i projektowaniu lokomotyw normalnotorowych, lecz także dużą część ich elementów, dzięki czemu uzyskano pewmą unifikacje podzespołów, co z kolei wpłyneło na niższe koszty samego projektu oraz niższe koszty późniejszej produkcji. Początkowo projekt zakładał powstanie 2 typów, trzyosiowej Wls150C na tor 750 mm, oraz dwuosiowej Wls150B na tor 900 mm (Ls150 przystosowana na tor 900 mm). Z planów tych zrezygnowano i ostatecznie powstała tylko trzyosiowa lokomotywa Wls150. W latach 1960-69 Fablok Chrzanów zbudował w sumie 144 lokomotywy typu Wls150 na tor 750, 785, 900 mm. Pierwsze lokomotywy dla PKP zostały dostarczne w roku 1966 i były to lokomotywy na tor 785 mm oznaczone nową serią Lyd1 i numerami 305-310. Zostały skierowany do pracy na Górnośląskich Kolejach Wąskotorowych. W 1967 roku PKP zakupiło kolejną serie lokomotyw nadając im oznaczenie Lyd1 i numery od 201 do 223. Po pewnym czasie lokomotywy Lyd1-305, 307, 310 przebudowano na tor 750 mm, i nadano im nowe numery inwentarzowe Lyd1-224, 227, 225 po czym skierowano do pracy na innych kolejach wąskotorowych PKP. W międzyczasie w roku 1968 PKP odkupiły od Huty Cynku Miasteczko Śląskie lokomotywę Wls150-7208, na tor 785 i przebudowały ją w warsztatach lokomotywowni Jędrzejów na tor 750 mm, oznaczając Lyd1-226. Pod koniec lat 60-tych Chorzowski Fablok skupił się całkowicie na produkcji normalnotorowych lokomotyw średniej i dużej mocy, przekazując budowę lokomotyw Wls150 dla zakładów ZASTAL Zielona Góra. Przy okazji ZASTAL zmodernizował nieco projekt, przez zastosowanie nieco mocniejszego silnika Henschel 15H6 o mocy 180 KM, zmieniono także kilka innych części głównie ułatwiających pracę maszynisty. W ten sposób powstał nowy typ lokomotywy oznaczonej jako Wls180 lub 803D. W sumie w latach 1968-72 ZASTAL zbudował 47 sztuk lokomotyw typu 803D, z czego 5 sztuk zakupiła PKP oznaczając serią Lyd1 i numerami 251-255, i skierowała do obsługi Przeworskiej Kolei Dojazdowej. Ostatnią zbudowaną a zarazem ostatnią na stanie PKP lokomotywą była początkowo zbudowana dla OKL Cisna lokomotywa 803D-47, jednak ponieważ ze względu na trudny górski teren w którym przyszło jej pracować nie zdawała tam egzaminu, w roku 1978 strzedano ja dla PKP gdzie służyła jako Lyd1-256. W połowie lat 80 w związku z zakupem w Rumuni lokomotyw Lxd2 oraz wagonów silnikowych MBxd2 i doczepnych Bxhpi, lokomotywy Lyd1 zaczęto stopniowo wycofywać z ruchu, nawet kosztem nieekonomicznej obsługi pociągów pasażerskich ciężkimi lokomotywami Lxd2. Głównym powodem takiego działania była bardzo uciążliwa obsługa tych lokomotyw, szczególnie dość duży hałas w kabinie. No ale w końcu lokomotywa ta była projektowana raczej na potrzeby zakładowych bocznic niż do obsługi pociągów pasażerskich na odcinakch długości kilkudziesięciu kilometrów. W latach 80 i 90 PKP sprzedało część lokomotyw dla kilku cukrowni a 4 szt. przekazano dla Muzeum Kolei Wąskotorowych w Sochaczewie. Ostatnie czynne lokomotywy jakie pamiętam znajdowały się na Kolejach Dojazdowych, Ełckiej, Pleszewskiej oraz na Górnośląskich. Niestety nie wiem jaki jest obecny stan tej serii ponieważ ostatni raz widziałem lokomotywy tej serii w Ełku w roku 1997. Z tego co mi wiadomo to Lyd1-219 znajduje się w Ośrodeku Turystyki i Rekreacji Jeździeckiej w Kosinie koło Drezdenka, Lyd1-205 w Rogowie Mazowieckim, Lyd1-209 w Krośniewicach oraz Lyd1-214 w Ełku. Prawdopodobnie jakieś egzemplarze tej serii znajdują się w Muzeum kolei wąskotorowej w Sochaczewie, niestety nie wiem które.


Model : Lyd1
Producent : Fablok Chrzanów 1966-68, ZASTAL Zielona Góra 1968-72
Oznaczenie fabryczne : Wls150 (Lyd1-201...227, Lyd1-305...310), Wls180,803D (Lyd1-251...256)
Liczba wyprodukowanych egzemplarzy : 36 (Lyd1-305...310, Lyd1-201...227, Lyd1-251...256)
Lyd1-305 => Lyd1-224, Lyd1-307 => Lyd1-227, Lyd1-310 => Lyd1-225
Szerokość toru : 750, 785 mm
Układ osi : 0-3-0, C
Nacisk osi na szyne : 6 t
Średnica kół : 850 mm
Masa lokomotywy próżnej : 17.2 t (Lyd1-201...227, Lyd1-305...310), 17.6 t (Lyd1-251...256)
Masa lokomotywy w stanie służbowym : 18 t
Długość : Różne źródła podają różne dane, od 5470 do 5898 mm
Szerokość : Tak samo jak z długością, od 1900 do 2070 mm
Wysokość : 3050 mm
Rozstaw osi : 1000 mm
Rozstaw osi skrajnych : 2000 mm
Najmniejszy promień łuku toru : 35 m
Ilość biegów : 4
Maksymalne prędkości na poszczególnych biegach :
Lyd1-201...227 i 305...310 - 7, 11.6, 19, 31,4 km /h
Lyd1-251...256 - 9, 14.66, 24.53, 40 km/h
Największy ciężar doczepny : Lyd1-201...227, Lyd1-305...310 - 508 t, Lyd1-251...256 - 431 t
Typ i parametry silnika :
Lyd1-201...227, Lyd1-305...310 - wysokoprężny, czterosuwowy, stojący, 6 cylindrowy typu Wola 5DSR-150 o mocy 150 KM = 111 kW
Lyd1-251...256 - wysokoprężny, czterosuwowy, stojący, 6 cylindrowy typu Henschel 15H6 o mocy 180 KM = 134 kW
Obroty znamionowe silnika : Lyd1-201...227, Lyd1-305...310 - 1500 obr./min., Lyd1-251...256 - 1800 obr./min.
Zużycie paliwa :
Lyd1-201...227, Lyd1-305...310 - 180 g/KMh
Lyd1-251...256 - 165 g/KMh
Zużycie smaru :
Lyd1-201...227, Lyd1-305...310 - 6 g/KMh
Lyd1-251...256 - 0.9-1.5 g/KMh
Pojemność zbiornika paliwa : 250 l
Rozruch : elektryczny
Typ przekładni : mechaniczna